aa -

Eetbare linten in het landschap

Bedenker: Hans Van Gossum

Fruitstruiken, fruitbomen en groenten kunnen aangeplant worden als schakels in het landschap, met bloemen en vruchten die de biodiversiteit en de smullende mens verblijden. Op stap van A naar B langs autoluwe wegen en onderweg kunnen mensen dan genieten van een smakelijke hap frambozen of van een appeltje voor de dorst.

Zo’n aanplant kan bestaan uit welbekende gewassen, maar het kan ook uitdagender, leerrijker en gevarieerder worden ingevuld door minder bekende of minder voor de hand liggende fruitsoorten (zoals oudere rassen, kweeperen, moerbei), groenten, kruiden en bloemen (zoals Oost-Indische kers, viooltjes) aan te planten. Geïnteresseerden kunnen dan ondersteund en uitgedaagd worden om die planten te vinden (bv. zoektocht voor de 20 soorten in een gemeente), ze te herkennen en te benutten.

Een ‘kook-vind-eetboek’ zou bijvoorbeeld kunnen beschrijven voor welke gerechten je die planten en fruitsoorten kunt gebruiken. Daarin kan men ook culturele (en niet steeds algemeen gekende) gebruiken belichten (vlier = vliersiroop, boerenwormkruid in pannenkoeken, …).

Robbie

09/09/2013 at 06:10

mooie website. Ik ben geen groot liefehbber van slakken. Mijn grootmoeder vertelde me alsje in de sla een slakje tegenkomt en je zegt er iets van, dan moest zij voor straf die slak eten. Bedoeling van deze opvoeding: dat je het slakje zonder commentaar op de rand van je bord legt. Dus aten wij als gast altijd wat ons opgediend werd zonder commentaar.Totdat mijn dierbare familie in nl. mij uitnodigde op slakken etc. etc. en een pret dat zij hadden, voorpret is de prettigste pret nietwaar? Nou ja, ik heb er niet zoveel problemen mee, maar leg tegenwoordig mijn slakjes in de tuin en geef ze een glaasje bier. groet, susanne

eetbarelinten.png Via dit project kunnen mensen op een ontspannen, zintuiglijke manier in de open lucht kennismaken met allerhande (vergeten) groenterassen, (oude) fruitrassen, het gebruik van wilde planten ('onkruid') in de keuken ... Een wandeling langs een eetbaar lint kan – met een goede omkadering – een leerrijke ervaring worden met afwisseling door de seizoenen heen: telkens valt er iets anders te beleven, te zien, te proeven, te doen, te oogsten ... Het helpt ook om een draagvlak te creëren voor ecologisch tuinieren en koken, en voor biodiversiteit in het algemeen. Het idee stimuleert het gebruik van (verse en seizoensgebonden) groenten, fruit en kruiden, die bovendien zijn geteeld zonder bestrijdingsmiddelen of kunstmeststoffen. Dat leidt tot positieve effecten op voedingspatronen en stressvermindering. Ook de omgevingskwaliteit neemt toe. Een wandeling langs de eetbare linten nodigt bovendien uit tot lichaamsbeweging. Er is dus een significante verhoging van het algemene welzijn.

Het aanplanten, het onderhoud en de educatieve omkadering van de eetbare linten vragen inzet van middelen en mensen. Er kunnen jobs (ook studenten- of vakantiejobs) worden gecreëerd in combinatie met de inzet van vrijwilligers. Activiteiten met de omwonenden gekoppeld aan de eetbare linten kunnen de sociale contacten tussen de buurtbewoners bevorderen.

Eetbare linten zorgen niet alleen voor de productie van fruit en groenten voor de mens. Ook de lokale fauna kan hiervan meeprofiteren: vogels en egels kunnen bijvoorbeeld meegenieten van het fruit. De bloesems van klein fruit en fruitbomen zijn ook interessant voor onder meer hommels en bijen. Men moet wel opletten voor de introductie van exoten in het milieu, vooral in het buitengebied en langs wegen. Wegen (ook water- en spoorwegen) vergemakkelijken immers de verspreiding van soorten door het landschap, bijvoorbeeld van de stad naar het buitengebied. Zeker onder de kruidachtige planten die men als groente of keukenkruid kan kweken, bevinden zich uitheemse soorten die zich gemakkelijk verspreiden. Oost-Indische kers zaait zich bijvoorbeeld gemakkelijk uit en aardperen vermeerderen zich heel snel via wortelscheuten. Een lijst met te mijden soorten kan dat verhelpen (cf. het AlterIAS-project: Alternatives to Invasive Alien Species). Afhankelijk van de landschappelijke inpassing en uitvoering kunnen eetbare linten ook bijdragen tot de ontwikkeling van ecologische corridors en stapstenen door het (stedelijke) landschap.

Fruitbomen en -struiken en gewassen aanplanten draagt beperkt bij tot de opname van CO2. Er is minder transport nodig door op lokale productie en afname van groenten en fruit in te zetten. Bovendien wordt het eten van seizoensgebonden groenten en fruit gestimuleerd. Lokale productie maakt een omgeving minder afhankelijk van de grote logistieke stromen. Zo worden buurten weerbaarder tegen klimaatgerelateerde invloeden zoals het mislukken van oogsten door extreme hitte, extreme regenval of andere. De schaal waarop dit project wordt gerealiseerd, de concrete uitvoering ervan en de lokale omstandigheden zullen bepalend zijn voor de mate waarin een positieve impact zal ontstaan op klimaatmitigatie en -adaptatie.

Door scholen, jeugdbewegingen en buurtbewoners actief te betrekken bij de verschillende aspecten van de eetbare linten (ook aanleg en onderhoud), zou een grotere positieve impact kunnen worden gecreëerd. Zo zou het project de sociale samenhang sterk bevorderen. De aanleg, het onderhoud, het oogsten en eventueel ook de verwerking tot eindproducten kunnen bovendien een zinvolle tewerkstelling vormen voor mensen met fysieke of mentale beperkingen.

De methodiek van deze duurzaamheidstoets wordt hier verder toegelicht.